Deurne liep 19 miljoen mis: IenW erkent fout en maakt er meer

Deurne vroeg ongeveer 19 miljoen euro voor infrastructuur die de bouw van 1.440 woningen moest ondersteunen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) wees de aanvraag af vanwege twijfels over de uitvoerbaarheid. Daarbij woog een onjuiste afstand tot de Peel mee. Het ministerie erkende die fout en hield de afwijzing overeind. De documenten die Transparant Deurne via de Wet open overheid boven water heeft gekregen, maken duidelijk waarom die beoordeling opnieuw moet worden onderzocht: Boxtel in het Deurnese beoordelingsbestand, een verkeerde afstand in de motivering en een onvoldoende verklaard verschil met Asten. IenW beoordeelde Deurne streng. De zorgvuldigheid van die beoordeling verdient dezelfde kritische blik.

Deze vragen stelden we al in april
Op 9 april 2026 publiceerden wij Was stikstof het echte probleem?. Daarin beschreven we de onjuiste afstand tot het natuurgebied, de vergelijking met Asten en de vragen die na de afwijzing openbleven. Inmiddels beschikken we over de aanvraagformulieren, beoordelingsbestanden en ambtelijke correspondentie. Daarmee kunnen we nauwkeuriger reconstrueren wat er is gebeurd.

De aanvraag betrof de tweede ronde van Woningbouw op Korte Termijn, WoKT. Via deze ronde konden gemeenten een rijksbijdrage krijgen voor infrastructuur die woningbouw mogelijk maakt of versnelt. Voor Deurne ging het om aanpassingen aan de westelijke ontsluiting via de Binderendreef en een onderdoorgang bij het station. Voor de onderdoorgang is later een rijksbijdrage van 4,28 miljoen euro beschikbaar gesteld via het Maatregelenpakket A67. De onderbouwing van de eerdere WoKT-afwijzing blijft onderwerp van dit onderzoek.

De gemeente koppelde deze maatregelen aan 312 nieuwe woningen in Groene Heerlijkheid, 328 woningen in Grote Bottel 1 en 800 woningen in Grote Bottel 2. De gevraagde rijksbijdrage bedroeg ongeveer 15,84 miljoen euro exclusief btw, oftewel 19,17 miljoen euro inclusief btw. De totale investeringen waren geraamd op circa 27,5 miljoen euro exclusief btw.

€ 19,17 miljoen

Tweemaal Boxtel in de beoordeling van Deurne

In het beoordelingsbestand staat bij Deurne tweemaal een verwijzing naar Boxtel. De tekst noemt parkeervoorzieningen bij station Boxtel en een verwachte toename van reizigers tussen noord en zuid Boxtel. Deze verwijzingen staan in de beschrijving van de mobiliteitseffecten van het Deurnese voorstel.

De overeenkomstige passage in Deurnes eigen aanvraag bevat die verwijzingen niet. De verkeerde plaatsnaam is dus bij de verwerking in het beoordelingsbestand terechtgekomen. IenW moet uitleggen hoe tekst over Boxtel onderdeel werd van de beoordeling van Deurne en welke controle dit bestand heeft doorlopen.

In de beschrijving van de mobiliteitseffecten van Deurnes aanvraag staat tweemaal Boxtel. Woo-document 0041.

Afstandsfout erkend, onvoldoende blijft staan

De vastgelegde reden voor afwijzing ligt bij een ander onderdeel: de maakbaarheid binnen de termijn. Deurne kreeg daarvoor een 2. Volgens het beoordelingskader vielen voorstellen met een 1 of 2 op dit onderdeel af. Deurne kwam daardoor niet toe aan de verdere prioritering op rendement.

Bij de onderbouwing van die onvoldoende staat dat het gebied binnen vijf kilometer van Natura 2000-gebied Deurnsche Peel & Mariapeel ligt. De beoordelaars combineren deze afstand met de stikstofrisico’s die Deurne zelf beschrijft. Volgens de tabel leidt die combinatie tot een rood oordeel.

Dezelfde afstand verschijnt vervolgens in de ministeriële toelichting van 23 januari 2026. Daarin staat dat de maatregelen en woningbouw binnen vijf kilometer van Deurnsche Peel & Mariapeel liggen en vanwege de stikstofproblematiek niet binnen de termijn kunnen worden opgeleverd.

De motivering van de onvoldoende voor Deurne. De vermelding van een afstand binnen vijf kilometer maakt expliciet deel uit van de argumentatie. Woo-document 0042.

Op 9 februari 2026 erkent het ministerie in een e-mail dat de genoemde natuurgebieden buiten de gehanteerde vijfkilometerzone liggen. Het handhaaft de afwijzing en verwijst naar de stikstofsituatie, de maatregelen in de aanvraag en de risico’s die Deurne zelf heeft benoemd.

Die verkeerde afstand stond in de argumentatie waarmee Deurne een onvoldoende kreeg. Het ministerie gebruikte de vijfkilometergrens juist om locaties extra kritisch te beoordelen. Na de correctie bleef de onvoldoende staan. Daarmee kennen we de toelichting van het ministerie. De onderliggende deskundigenafweging is nog onvoldoende inzichtelijk: hoe zijn de juiste afstand en de voorgestelde fasering gewogen, en waarom bleef de score een 2? Een fout erkennen ontslaat IenW niet van de verantwoordelijkheid om de gehandhaafde afwijzing controleerbaar te onderbouwen.

Wat onderbouwt het verschil met Asten?

De vergelijking met Asten maakt dat vraagstuk concreter. Asten diende een voorstel in voor de ontsluiting van Asten Oost, gekoppeld aan 670 woningen in Biesvelden 1 en 2. Op de vraag of voldoende stikstofruimte beschikbaar is voor de woningen en infrastructuur antwoordt Asten:

“Realisatie van de maatregelen en de woningen kan naar verwachting binnen de stikstofruimte plaatsvinden.”

Dat antwoord bevat geen berekening en verwijst niet naar een natuurvergunning of een concreet stikstofonderzoek. Het is een verwachting over de uitvoerbaarheid.

Het stikstofantwoord van Asten: uitvoering kan volgens de gemeente naar verwachting binnen de stikstofruimte plaatsvinden. Woo-document 0013.

Op de Woo-inventarislijst staat evenmin een afzonderlijk stikstofonderzoek of AERIUS-rapport voor Asten. Er worden wel kaarten, verkeersstudies, ruimtelijke plannen en een planning genoemd. Uit het antwoord in het aanvraagformulier en de inventaris blijkt daardoor niet met welke technische gegevens IenW de positieve verwachting van Asten heeft getoetst.

IenW moet laten zien welke gegevens en deskundigenafwegingen het positieve oordeel over Asten dragen. Een verwachting in een aanvraagformulier maakt de onderbouwing van het ministerie nog niet inzichtelijk.

Waarom wij Asten erbij betrekken

Wij gebruiken Asten als goed vergelijkbaar voorbeeld binnen dezelfde WoKT-ronde, waarbij voor beide gemeenten dezelfde stikstofgevoelige Peelnatuur een rol speelt. Wij gunnen Asten de toegekende bijdrage en de voortgang van de woningbouwplannen. Ons onderzoek richt zich op de zorgvuldigheid en onderbouwing van Deurnes beoordeling. Wij vragen geen intrekking, verlaging of herziening van de bijdrage aan Asten.

Deurne formuleert zijn stikstofantwoord anders. De gemeente benoemt uitdrukkelijk vertraging en schrijft dat zonder interne salderingsmogelijkheid slechts kleine fasen van 120 tot 150 woningen per jaar kunnen worden gerealiseerd. Daarbij vermeldt Deurne dat de fasering van Groene Heerlijkheid en Grote Bottel 1 hierop is afgestemd.

Voor Grote Bottel 2 wordt gerekend op de verwachting dat uiterlijk in 2031 weer ten minste gedeeltelijk intern salderen mogelijk is. De aanvraag erkent dat vertraging ontstaat wanneer de stikstofproblematiek niet tijdig wordt opgelost.

Deurne beschrijft zowel de stikstofrisico’s als de aangepaste fasering van Groene Heerlijkheid en Grote Bottel 1. Voor Grote Bottel 2 bevat de aanvraag een aanname over intern salderen in 2031. Woo-document 0004.

De aanvraagteksten verschillen dus inhoudelijk. Asten spreekt een positieve verwachting uit. Deurne beschrijft beperkingen, aanpassingen en een afhankelijkheid van toekomstige mogelijkheden voor intern salderen. Die verschillen kunnen relevant zijn voor de risico-inschatting. IenW moet laten zien hoe het de onderbouwing van beide aanvragen heeft getoetst.

Deurne een 2, Asten een 4

In het beoordelingsbestand zien we de volgende uitkomsten:

OnderdeelDeurneAsten
Relatie tussen woningbouw en infrastructuurScore 5Score 5
Stikstof bij infrastructuurBelemmering aanwezigMogelijke belemmering
Stikstof bij woningbouwBelemmering aanwezigMogelijke belemmering
Zekerheid over planvorming en cofinancieringMogelijke belemmeringGeen belemmering
Oordeel VROOranjeGroen
Maakbaarheid binnen de termijnScore 2, afgevallenScore 4, doorgegaan

Overzicht op basis van Woo-document 0041.

Voor beide gemeenten speelt dezelfde stikstofgevoelige Peel een rol. Dat was ook de reden voor onze vergelijking in april. De afwijzing van Deurne noemt uitdrukkelijk Deurnsche Peel & Mariapeel. Het ministerie moet laten zien welke natuurgebieden, afstanden en habitatgegevens bij beide aanvragen zijn gebruikt.

De toestand van hetzelfde natuurgebied verandert niet door de gemeentegrens. De bijdrage van afzonderlijke projecten kan wel verschillen, bijvoorbeeld door bouwmethoden, verkeersbewegingen, fasering of maatregelen. Juist die concrete verschillen moeten de uiteenlopende beoordelingen kunnen verklaren.

Ook de stikstofuitleg van IenW rammelt

Ook de toelichting waarmee IenW de afwijzing overeind houdt, bevat een technische misser. Het ministerie verwijst naar een “zeer hoge KDW” als verklaring voor verwachte vergunningproblemen.

KDW staat voor kritische depositiewaarde: de grens waarboven stikstofneerslag een risico vormt voor een habitattype. Een lagere grens hoort bij gevoeligere natuur. Een hoge KDW is dus iets anders dan een hoge stikstofbelasting of een grote overschrijding van die grens.

IenW moet verduidelijken welke grootheid zijn deskundigen werkelijk hebben gebruikt, met welke waarden en uit welke kaarten. Juist de uitleg waarmee het ministerie zijn afwijzing verdedigt, moet technisch kloppen. Uitleg van het RIVM over stikstofdepositie en KDW

De e-mail van 9 februari 2026 erkent de afstandsfout en handhaaft de afwijzing. In dezelfde toelichting gebruikt het ministerie de formulering “zeer hoge KDW” en stelt het dat geen mitigerende maatregelen waren benoemd. Woo-document 0040.

De aangepaste fasering ontbreekt in de samenvatting

Er is daarnaast een verschil tussen wat Deurne over maatregelen schrijft en hoe dat in de toelichting terugkomt. In de e-mail van 9 februari staat dat geen mitigerende maatregelen waren benoemd. In de beantwoording van de raadsvragen op 13 februari wordt gesproken over onvoldoende mitigerende maatregelen.

De aanvraag beschrijft wel een aangepaste fasering. Juist de zin dat Groene Heerlijkheid en Grote Bottel 1 daarop zijn afgestemd, ontbreekt in de verkorte weergave van het stikstofantwoord in de afwijzingstabel.

Of die fasering de problemen voldoende ondervangt, hangt af van de concrete gevolgen voor stikstof en planning. Deurne benoemde risico’s en beschreef hoe het de fasering daarop had aangepast. IenW moet beide onderdelen herkenbaar meewegen en uitleggen waarom die aanpak onvoldoende zekerheid bood.

Van spoedaanvraag naar afstandscorrectie

De aanvraag doorliep een spoedtraject in de gemeenteraad. Deze tijdlijn laat zien wanneer de raad besloot, wanneer IenW de afwijzing toelichtte en wanneer de afstandsfout werd gecorrigeerd.

DatumInformatie en besluitvorming
29 augustus 2025Het college dient het voorstel in, onder voorbehoud van latere instemming door de raad.
12 september 2025Het ministerie bevestigt dat een investeringsbesluit vóór 8 oktober een harde toelatingseis is.
24 september 2025Het presidium besluit tot een technische bijeenkomst op 1 oktober en een extra raadsvergadering op 7 oktober.
1 oktober 2025De raad krijgt tijdens een technische inloopbijeenkomst uitleg over de aanvraag.
7 oktober 2025De raad stemt tijdens een extra openbare vergadering unaniem in. De besluiten gelden onder voorwaarde van subsidietoekenning.
11 en 25 november 2025De raad wordt schriftelijk geïnformeerd over de afwijzing en het vervolg. De schriftelijke motivering ontbreekt op 25 november nog.
23 december 2025Het college meldt in antwoorden op VVD-vragen dat de formele schriftelijke motivering nog steeds niet is ontvangen.
15 en 23 januari 2026Ambtelijk overleg met het ministerie wordt gevolgd door een schriftelijke toelichting op de afwijzing.
28 januari 2026Het toenmalige college sluit het WoKT II-proces af in een raadsinformatiebrief.
30 januari en 2 februari 2026Transparant Deurne stelt raadsvragen. De gemeente vraagt het ministerie vervolgens met spoed om uitleg over de vijfkilometergrens.
9 en 13 februari 2026Het ministerie erkent de afstandsfout. De raad krijgt de correctie via de beantwoording van de vragen.

Tijdlijn besluitvorming WoKT

Na raadsvragen volgt controle van de afstand

Het college had dus om een nadere motivering gevraagd en daarover overleg gevoerd. In de raadsinformatiebrief van 28 januari neemt het vervolgens de onjuiste afstand van minder dan vijf kilometer over. In dezelfde brief verklaart het college het WoKT II-proces afgesloten en verlegt het de aandacht naar langjarige samenwerking met het Rijk.

Het toenmalige college sluit het WoKT II-proces af. Slotfragment uit de raadsinformatiebrief van 28 januari 2026, RIB-MV-2604.

In de gemeentelijke e-mail van 2 februari wordt het ED-artikel over de afwijzing tendentieus genoemd. De afzender verwijst ook naar formele raadsvragen en vergelijkbare vragen van verschillende fracties. Vervolgens vraagt de gemeente IenW om controle van de vijfkilometergrens.

De centrale vraag in de e-mail gaat over de vijfkilometergrens: “Klopt dit / hoe is dit berekend?” De gemeente schrijft dat de bijgevoegde kaarten de indruk geven dat de projectlocaties en infrastructurele maatregelen buiten die zone vallen. Zij vraagt het ministerie om dat, zo nodig via de externe deskundigen, te verklaren.

Gemeentelijke e-mail van 2 februari 2026. De afzender verwijst naar raadsvragen, contacten met fracties en een als tendentieus omschreven ED-artikel, en vraagt om controle van de vijfkilometergrens. Woo-document 0035.
Kaartbijlage bij de gemeentelijke e-mail van 2 februari 2026, waarmee de gemeente IenW om controle van de vijfkilometergrens vroeg. Woo-document 0039.

Op 9 februari erkende IenW de afstandsfout. Na januari volgden verdere contacten en lobbyactiviteiten richting Den Haag, waarover wij op 18 februari positief schreven. De vrijgegeven beoordelingsstukken geven nu aanleiding om de onderbouwing van de oorspronkelijke afwijzing opnieuw bij IenW aan de orde te stellen.

IenW moet zijn beoordeling verantwoorden

IenW legt gemeenten langs een strenge meetlat. In de eigen beoordeling van Deurne staan ondertussen verwijzingen naar Boxtel en een aantoonbaar onjuiste afstand tot de Peel. Die afstand woog mee in de beslissende onvoldoende. Het ministerie erkende de fout en hield de afwijzing overeind. De onderliggende afweging blijft onvoldoende controleerbaar. Voor een beoordeling van een aanvraag van circa 19 miljoen euro is dat een pijnlijk resultaat.

Transparant Deurne gaat daarom bezwaar maken tegen het Woo-besluit van 13 november 2026. Wij vragen om een aanvullende zoekslag naar bestaande deskundigenbeoordelingen, gebruikte kaart- en stikstofgegevens en vastgelegde afwegingen over Deurne en Asten. Voor gevraagde stukken die niet zijn verstrekt, moet IenW verantwoorden waarom ze ontbreken.

Daarnaast vragen wij het huidige college om bij IenW een schriftelijke, inhoudelijke herbeoordeling van Deurnes aanvraag te verlangen. Daarin moeten de juiste afstand, de beschreven fasering en maatregelen en de verschillen met vergelijkbare aanvragen aantoonbaar worden meegewogen. IenW moet vervolgens uitleggen welke gevolgen de geconstateerde fouten hebben voor de score en de afwijzing.

Onze inzet is een zorgvuldig onderbouwde beoordeling van Deurne. Wij gunnen Asten zijn bijdrage en vragen geen intrekking of verlaging daarvan.

Deurne kreeg een onvoldoende. IenW moet nu met de stukken aantonen dat die onvoldoende deugt.