Afgelopen dinsdag spraken we in de commissie over de Omgevingsvisie Deurne 2050. Voor Transparant Deurne is dat een belangrijk moment. De Omgevingsvisie gaat namelijk over veel meer dan een kaart, een paar zoekgebieden of een toekomstig aantal woningen. Het gaat over de vraag wat voor gemeente Deurne richting 2050 wil blijven.
Voor ons begint die discussie bij Deurne zelf. Bij onze dorpen, onze wijken, ons buitengebied, onze voorzieningen, onze bereikbaarheid en onze identiteit. Deurne moet zich kunnen ontwikkelen, want stilstand helpt niemand. Er zijn woningen nodig voor starters, gezinnen, senioren en mensen die graag in hun eigen dorp willen blijven wonen. Tegelijk moet groei altijd iets toevoegen aan de kwaliteit van onze gemeente. Groei mag Deurne sterker maken, herkenbaarder en leefbaarder.
Groeiplan 2050
Daarom spreken wij liever over een Groeiplan 2050 dan over een schaalsprong. Het woord schaalsprong legt de nadruk op omvang en aantallen. Het roept vooral de vraag op hoeveel woningen er ergens bij kunnen. Wij willen de discussie anders voeren. De centrale vraag hoort te zijn welke groei bij Deurne past, wat onze dorpen aankunnen, welke voorzieningen nodig zijn en hoe we voorkomen dat Deurne vooral een opvanglocatie wordt voor regionale druk.
“De vraag is niet waar we 8.500 woningen kwijt kunnen. De vraag is hoe Deurne sterker wordt.”
Deurne moet geen achtertuin van Brainport worden. Samenwerken met de regio is waardevol. Daar liggen kansen voor werk, onderwijs, innovatie, bereikbaarheid en economische ontwikkeling. Tegelijk mag samenwerking er nooit toe leiden dat Deurne vooral woningen opvangt, terwijl de voorzieningen, infrastructuur en investeringen elders landen. Deurne is geen verlengstuk van Eindhoven of Helmond. Deurne is een zelfstandige gemeente met een eigen karakter, sterke dorpen, een herkenbaar centrum, een vitaal buitengebied, boeren en ondernemers, verenigingen, natuur, cultuurhistorie en gemeenschapszin.
Tijdens de commissie kregen wij de vraag waarom wij steeds terugkomen op het getal van 8.500 woningen. Of wij dat getal niet eens konden loslaten. Dat is precies ons punt. Transparant Deurne wil dat getal loslaten als leidend vertrekpunt. Zolang 8.500 woningen in de discussie blijft hangen als stip op de horizon, blijven wij benoemen dat dit getal niet de basis mag zijn voor de toekomst van Deurne. De vraag is niet waar we 8.500 woningen kwijt kunnen. De vraag is hoe Deurne sterker wordt.
Wat is de Omgevingsvisie Deurne 2050?
De Omgevingsvisie Deurne 2050 is het toekomstplan voor de fysieke leefomgeving van onze gemeente. Daarin wordt vastgelegd hoe Deurne zich de komende jaren wil ontwikkelen. Het gaat dus niet alleen over woningbouw, maar ook over verkeer, natuur, energie, economie, voorzieningen, gezondheid, recreatie, het buitengebied en de leefbaarheid in onze dorpen en wijken.
De visie wordt de komende periode verder uitgewerkt en komt daarna opnieuw terug naar de gemeenteraad. Voor Transparant Deurne is daarbij de inzet helder: niet groeien vanuit één vast getal, maar vanuit een eigen koers. Daarom spreken wij liever over een Groeiplan 2050 dan over een schaalsprong. De vraag is niet hoeveel woningen er maximaal bij kunnen. De vraag is hoe Deurne sterker, leefbaarder en herkenbaar Deurnes blijft.
Groei en identiteit
Groei moet beginnen bij identiteit. Deurne is geen blanco kaart waarop je zomaar nieuwe wijken, wegen en functies kunt intekenen. Deurne bestaat uit dorpen, buurtschappen, wijken, landschap, verenigingen, ondernemers en mensen die zich verbonden voelen met hun omgeving. Dat karakter moet niet verdwijnen achter grote woorden over regionale groei.
Voor Transparant Deurne is identiteit het vertrekpunt. Als Deurne groeit, moet je blijven herkennen waar je bent. In het centrum, in de dorpen en in het buitengebied. Groei mag niet leiden tot anonieme woonwijken. Nieuwe ontwikkelingen moeten passen bij de schaal, de historie en het karakter van de plek.
Daarom willen wij dat de Omgevingsvisie duidelijker kiest voor groei op Deurnese voorwaarden. Niet bouwen omdat er ergens op papier ruimte lijkt te zijn, maar ontwikkelen vanuit de vraag wat een gebied nodig heeft. Dat vraagt om regie van de gemeente. Deurne moet niet alleen reageren op plannen van ontwikkelaars, maar zelf sturen op kwaliteit, samenhang en leefbaarheid.
Woningbouw en kwaliteit van de leefomgeving
Woningbouw is hard nodig. Daarover bestaat voor ons geen twijfel. Maar een wijk is meer dan een verzameling van huizen. Wie een nieuwe woonwijk maakt, moet vanaf het begin nadenken over verkeer, parkeren, groen, speelruimte, ontmoetingsplekken, veilige fiets- en wandelroutes en voorzieningen. Dat hoeft niet allemaal gebouwd te zijn voordat de eerste woning wordt opgeleverd, maar het moet wel vooraf onderdeel zijn van één compleet plan.
In de commissie werd gevraagd hoe wij dat dan voor ons zien. Moet eerst het gemeenschapshuis gebouwd worden en daarna pas de huizen? Zo kijken wij daar niet naar. Het gaat erom dat je vooraf weet hoe een wijk gaat functioneren. Waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Hoe kinderen veilig naar school of sport kunnen. Hoe verkeer wordt afgewikkeld. Waar parkeren komt. Welke bestaande voorzieningen extra druk krijgen. En welke ruimte je nu al moet reserveren voor later.
Grote Bottel laat zien waarom dat belangrijk is. Daar komt een volledig nieuwe wijk met meer dan 300 woningen. Toch wordt er geen echte nieuwe voorziening toegevoegd. Geen ontmoetingsruimte, geen stevige investering in de infrastructuur en in de vorige periode bleek zelfs een eenvoudige wijkkamer in zo’n nieuwe wijk niet mogelijk. Dan schuif je de gevolgen vooruit. Straks komt het Hofke van Marijke verder onder druk te staan, en blijken verkeer en parkeren alsnog ingewikkeld.
Dat is precies de manier van werken waar Transparant Deurne vanaf wil. Woningbouw moet niet worden teruggebracht tot aantallen en kavels. Het moet gaan over complete leefgebieden. Over buurten waar mensen kunnen wonen, elkaar kunnen ontmoeten, veilig kunnen bewegen en ook over twintig of dertig jaar nog prettig leven.
Buitengebied: meervoudig gebruik en duidelijke hoofdfuncties
De Omgevingsvisie gaat ook over het buitengebied. Dat buitengebied is geen restgebied tussen de dorpen. Het is een wezenlijk deel van Deurne. Daar zitten onze boeren, ondernemers, natuur, landschap, cultuurhistorie en ook recreatie. Juist daar moet zorgvuldig worden gekeken naar de balans tussen ruimte geven en richting houden.
Voor Transparant Deurne is het belangrijk dat het buitengebied niet wordt dichtgeregeld met steeds meer lokale beperkingen. Er zijn al veel regels vanuit provincie, rijk en Europa. De gemeente moet vooral duidelijk zijn over wat op welke plek de hoofdfunctie is. Waar landbouw de hoofdfunctie is, moet agrarisch ondernemerschap perspectief houden. Waar natuur, water, recreatie of wonen een grotere rol spelen, moet dat helder worden benoemd.
Meervoudig gebruik kan helpen, maar alleen als het logisch blijft. Niet alles kan overal tegelijk. Een gebied wordt sterker wanneer functies elkaar ondersteunen in plaats van verdringen. Denk aan recreatie die past bij het landschap, ondernemerschap dat ruimte houdt en natuur die niet alleen als beperking wordt gezien, maar ook als kwaliteit van Deurne.
Daarbij hoort ook dat de dorpen in en rond het buitengebied kunnen blijven groeien. Liessel, Vlierden, Neerkant en Helenaveen mogen niet alleen in de tekst belangrijk zijn. Dat moet ook zichtbaar zijn op de kaart. Als we de leefbaarheid in de dorpen serieus nemen, moeten we daar passende ontwikkelruimte voor geven.
In de commissie werd gevraagd welke voorzieningen wij dan precies willen toevoegen in de kerkdorpen. Volgens ons begint het niet met een technische lijst per dorp. Het begint met ruimte voor passende groei. Als een dorp nieuwe woningen kan toevoegen, blijft de leefbaarheid op zijn minst op peil en vaak wordt die sterker. Meer inwoners geven meer draagvlak voor verenigingen, scholen, zorg en kleine voorzieningen.
Misschien ontstaat er weer ruimte voor iemand die verse levensmiddelen verkoopt. Misschien groeit er een initiatief vanuit de gemeenschap. Misschien kan een huisarts, zoals vroeger, weer enkele momenten per week aanwezig zijn in Helenaveen. Zulke ontwikkelingen kun je niet afdwingen met een kaart. Je kunt ze wel onmogelijk maken door dorpen te weinig ruimte te geven.
Mobiliteit: bereikbaarheid en leefbaarheid
Groei zonder mobiliteitsplan is vragen om problemen. Nieuwe woningen, nieuwe voorzieningen en nieuwe economische ontwikkelingen zorgen voor extra bewegingen. Auto’s, fietsers, voetgangers, landbouwverkeer, openbaar vervoer en vrachtverkeer moeten allemaal een plek krijgen. Dat vraagt om keuzes vooraf.
Voor Transparant Deurne is bereikbaarheid belangrijk, maar leefbaarheid net zo goed. Een straat is niet alleen een route voor verkeer. Het is ook de plek waar mensen wonen, kinderen spelen en buren elkaar ontmoeten. Nieuwe ontwikkelingen mogen bestaande wegen en buurten niet overbelasten. Daarom moeten ontsluiting, parkeren en verkeersveiligheid vooraf onderdeel zijn van ieder groot woningbouwplan.
Ook hier geldt: niet achteraf repareren. Als bij een nieuwe wijk pas na oplevering blijkt dat parkeren tekortschiet, wegen te krap zijn of bestaande voorzieningen worden overspoeld, heeft de gemeente te laat gestuurd. De Omgevingsvisie moet daarom duidelijker maken dat groei en infrastructuur samen moeten worden bekeken.
Dat geldt ook op grotere schaal. Deurne ligt in een regio waar veel gebeurt. De druk op wegen, spoor en verbindingen neemt toe. Als Deurne groeit, moet bereikbaarheid meegroeien. Daarbij hoort een stevige blik op de N270, de A67, de N279, het station, fietsverbindingen en de bereikbaarheid van de dorpen. Woningbouw zonder goede ontsluiting levert uiteindelijk alleen maar frustratie op.
Energie: noodzakelijke opwek en landschappelijke impact
Ook energie hoort bij de Omgevingsvisie. Nieuwe woningen, bedrijven en voorzieningen vragen om stroom, warmte en infrastructuur. Tegelijk is netcongestie nu al een harde beperking. Je kunt wel plannen maken op papier, maar zonder energie-infrastructuur komen projecten uiteindelijk vast te zitten.
Transparant Deurne wil dat energie realistischer wordt meegenomen in de ruimtelijke keuzes. Niet als los hoofdstuk achterin, maar als randvoorwaarde voor ontwikkeling. Waar nieuwe woningen of bedrijvigheid worden voorzien, moet duidelijk zijn wat dat betekent voor stroom, warmte, opslag en netcapaciteit.
Daarbij moeten we ook eerlijk zijn over de landschappelijke impact. Energieopwekking vraagt ruimte. Die ruimte is schaars en het buitengebied staat al onder druk. Voor ons is daarom belangrijk dat Deurne zuinig omgaat met het landschap. Daken, bedrijfsgebouwen, slimme combinaties, opslag en innovatie verdienen nadrukkelijk de voorkeur boven oplossingen die het landschap verder belasten.
De energietransitie is noodzakelijk, maar moet wel passen bij Deurne. Ook hier geldt dat de gemeente regie moet nemen. Niet afwachten waar toevallig een initiatief ontstaat, maar vooraf bepalen welke vormen van opwek, opslag en infrastructuur logisch zijn en welke plekken daarvoor geschikt zijn.
Van losse plannen naar samenhang
De kern van ons betoog was dat de Omgevingsvisie geen verzameling losse ambities mag worden. Groei, woningbouw, buitengebied, mobiliteit, energie en voorzieningen hangen allemaal met elkaar samen. Als je aan één knop draait, verandert er ergens anders ook iets. Meer woningen betekenen meer verkeer, meer druk op voorzieningen, meer energiegebruik en meer behoefte aan groen en ontmoeting. Meer ruimte voor dorpen betekent ook nadenken over bereikbaarheid, voorzieningen en landschap.
Daarom wil Transparant Deurne af van het oude schaalsprong-denken. Deurne heeft geen behoefte aan een toekomstvisie die begint met een groot getal en daarna zoekt naar ruimte. Deurne heeft behoefte aan een Groeiplan 2050 dat begint bij kwaliteit, identiteit en leefbaarheid.
Dat vraagt om duidelijke keuzes. Ruimte voor woningbouw. Ruimte voor onze dorpen. Ruimte voor agrariërs en ondernemers. Maar steeds met de vraag wat het toevoegt aan Deurne als geheel.
Deurne mag groeien. Graag zelfs, waar dat nodig en verstandig is. Maar groei moet passen bij de plek, bij de voorzieningen, bij de bereikbaarheid en bij het karakter van onze gemeente. Alleen dan wordt Deurne richting 2050 sterker in plaats van alleen groter.
Aan het werk voor Deurne. Ons dorp.