Stroomnet verder onder druk: welke ruimte blijft er voor Deurne?
In mei meldde het college dat voor Helmond-Oost nog gereserveerd stroomvermogen beschikbaar was. Inmiddels is de capaciteit van blok A volledig vergeven. Dat raakt ook delen van Deurne. Transparant Deurne stelt daarom opnieuw politieke vragen: welke woningbouwprojecten hebben daadwerkelijk capaciteit gekregen, welke plannen dreigen vast te lopen en wat kan er op korte termijn wel?
Een woningbouwplan vraagt meer dan grond, een ontwerp en een vergunning. Ook de stroomvoorziening moet geregeld zijn. Hetzelfde geldt voor een school, een bedrijf dat wil uitbreiden of een voorziening in een van onze dorpen. Als daarvoor extra ruimte op het elektriciteitsnet nodig is, kan de beschikbaarheid daarvan bepalend worden voor de planning.
Politieke vragen
Daarom volgen we dit dossier al langer. Op 15 april stelde Transparant Deurne vragen over Helmond-Zuid en de gevolgen voor Liessel, Neerkant en Helenaveen. Het college antwoordde op 19 mei. Onze nieuwe vragen zijn inmiddels geregistreerd als PV-2655 en zijn nog in behandeling.
Bekijk de nieuwe politieke vragen
Wat meldt Enexis over Helmond-Oost?
Enexis verwacht bij Helmond-Oost blok A een tekort aan transportcapaciteit voor afname van elektriciteit. Het gaat om aansluitingen op midden- en laagspanning in delen van Deurne. De bekendmaking noemt:
| Onderdeel | Stand volgens Enexis |
|---|---|
| Gevraagd transportvermogen | 54 megawatt |
| Beschikbaar transportvermogen | 50 megawatt |
| Beschikbare 50 megawatt | Volledig vergeven via getekende offertes |
| Start congestieonderzoek | 17 augustus 2026 |
| Verwachte netverzwaring | 2032, sterk afhankelijk van TenneT |
Het onderzoek kijkt of congestiemanagement ruimte kan bieden. De uitkomst daarvan is nog niet bekend. Bron: bekendmaking Enexis over Helmond-Oost blok A.
Het verschil tussen 54 en 50 megawatt bedraagt 4 megawatt. Dat is geen betrouwbaar om te rekenen aantal woningen. De vraag bestaat uit verschillende soorten gebruikers, met verschillende pieken. Bovendien kan een oplossing op het station nog steeds worden begrensd door een kabel verderop.
Hoe werkt het stroomnet eigenlijk?
Elektriciteit komt via verschillende netten bij woningen en bedrijven terecht. Het hoogspanningsnet vervoert grote hoeveelheden over langere afstanden. Stations zetten de spanning om, waarna het middenspanningsnet de stroom verder verdeelt. Via lokale transformatoren en het laagspanningsnet bereikt die uiteindelijk de meeste woningen.
TenneT beheert het landelijke hoogspanningsnet. Enexis beheert in onze regio de onderliggende netten. Een beperking kan op verschillende niveaus zitten. Alleen een extra elektriciteitshuisje in een wijk plaatsen lost een knelpunt hoger in het net daarom niet vanzelf op.
Netcongestie ontstaat wanneer op een bepaalde plek en een bepaald moment meer elektriciteit vervoerd moet worden dan het net aankan. Daarbij zijn twee richtingen te onderscheiden: stroom afnemen en stroom terugleveren. Een beperking voor afname betekent niet automatisch dat voor teruglevering precies dezelfde beperking geldt.
Ook vermogen en energie verschillen. Vermogen, uitgedrukt in kilowatt of megawatt, geeft aan hoeveel tegelijk wordt gebruikt of geleverd. Energie, uitgedrukt in kilowattuur, is het gebruik over een periode. Een apparaat van 2 kilowatt dat een uur aanstaat, gebruikt 2 kilowattuur. Voor de belasting van het net maakt het dus veel uit of apparaten tegelijk draaien.
Deurne valt onder verschillende stations
De gemeentegrens bepaalt niet hoe de elektriciteitskabels lopen. In de eerdere beantwoording maakte het college het volgende onderscheid:
| Netgebied | Wat het college op 19 mei aangaf |
|---|---|
| Helmond-Zuid | Het getroffen gebied omvat het buitengebied van Liessel, Neerkant en Helenaveen. |
| Helmond-Oost | Vlierden valt onder dit station. Er was volgens het college nog gereserveerd vermogen beschikbaar. |
Voor Helmond-Zuid verwees het college naar extra vermogen na het gereedkomen van hoogspanningsstation Wijchen, met de toen genoemde periode 2033-2036. Dat is een andere verwijzing dan de planning van 2032 voor Helmond-Oost blok A. Bron: eerdere vragen en collegebeantwoording.
We vragen nu om een kaart waarop het verzorgingsgebied van Helmond-Oost binnen Deurne en het congestiegebied van blok A afzonderlijk herkenbaar zijn. Uit de naam van een station valt immers niet af te leiden welke straat of bouwlocatie precies wordt geraakt. Ook de eerdere mededeling over Vlierden vertelt nog niet welk deel onder blok A valt.
Wat betekent dit voor inwoners en woningbouw?
Een congestiemelding is geen aankondiging dat bestaande woningen hun stroom kwijtraken. Het knelpunt zit vooral bij nieuwe aanvragen en uitbreidingen waarvoor extra transportcapaciteit nodig is. Denk aan nieuwe woningen, een grotere bedrijfsaansluiting of een verzwaring voor verduurzaming. Zulke aanvragen kunnen op een wachtlijst komen.
Voor woningbouw is daarom de status per project doorslaggevend. Een plan waarvoor capaciteit is toegekend, heeft een andere uitgangspositie dan een plan dat alleen bekend is bij de netbeheerder. Een vergunning, een ingediende aanvraag en een bevestigde toekenning zijn verschillende stappen.
De conclusie dat alle woningbouw in Deurne tot 2032 stilligt, gaat dus verder dan de beschikbare informatie. Maar zonder een actueel projectenoverzicht is evenmin duidelijk welke plannen wel voldoende zekerheid hebben. Precies dat overzicht willen we boven tafel krijgen.
Wat beloofde het college eerder?
In mei gaf het college aan de projecten in Deurne te inventariseren. Daarbij gebruikte het drie groepen:
| Groep uit de collegebeantwoording | Situatie destijds |
|---|---|
| Categorie 1 | Projecten waarvoor nog voor 1 juli een aansluiting kon worden aangevraagd. |
| Categorie 2 | Nog niet vergunde projecten die al bij Enexis bekend waren en mogelijk voor de overgangsregeling in aanmerking kwamen. |
| Categorie 3 | Overige plannen die na 1 juli op de wachtlijst zouden komen. |
Het college wilde zoveel mogelijk woningbouwprojecten tijdig vergunnen en kondigde voor de eerste helft van juni een update over deze groepen aan. In onze nieuwe vragen constateren we dat deze terugkoppeling nog niet met de raad is gedeeld. Daarom vragen we wanneer het overzicht alsnog komt, bijgewerkt naar de huidige situatie.
Vooral bij de tweede groep is het verschil tussen een kans op capaciteit en een daadwerkelijke toekenning essentieel. We vragen concreet voor hoeveel projecten en woningen inmiddels transportcapaciteit is toegekend. Daarmee wordt zichtbaar wat de eerdere inzet heeft opgeleverd en waar nog onzekerheid bestaat.
De overgangsregeling: aan de voorwaarden voldoen is nog geen stroomzekerheid
Voor bepaalde concrete woningbouwprojecten kwam er een overgangsregeling. Volgens Enexis moest een project onder meer voor 1 april 2026 bekend zijn, moest er voor die datum concreet overleg zijn gevoerd en moet de bouw voor 1 april 2029 starten. Het project moest voldoende zijn uitgewerkt. Een huisnummerbesluit was voor deze regeling niet nodig. Scholen en zelfstandige bedrijfsontwikkelingen vallen er niet onder.
De aanvraagperiode is inmiddels gesloten. Ook een project dat aan alle voorwaarden voldoet, krijgt niet automatisch capaciteit: Enexis beoordeelt daarnaast of het veilig kan worden aangesloten.
In een update van 11 september meldt Enexis dat aanvullende berekeningen nog lopen. De betrokken aanvragers krijgen uiterlijk eind september bericht over de ruimte voor hun project. Bij onvoldoende ruimte volgt plaatsing op de wachtlijst. Voor die aanvragen is volgens deze update geen nieuw capaciteitsverzoek via Eerder Aanvragen nodig.
Dit maakt een nauwkeurige terugkoppeling extra belangrijk. Welke projecten zijn toegelaten tot de regeling, welke wachten nog op een berekening en welke hebben capaciteit bevestigd gekregen? Alleen de mededeling dat een project is aangemeld, beantwoordt die vragen niet.
Wie krijgt voorrang op het stroomnet?
Bij schaarste kunnen bepaalde maatschappelijke functies een hogere plaats op de wachtlijst krijgen. Het prioriteringskader onderscheidt drie categorieen:
| Prioriteitscategorie | Voorbeelden |
|---|---|
| 1. Congestieverzachters | Partijen die aantoonbaar extra ruimte op het net helpen maken. |
| 2. Veiligheid | Onder meer gezondheidszorg, drinkwater en veiligheidsdiensten en ASML. |
| 3. Basisbehoeften | Onder meer woningbouw, onderwijs en openbaar vervoer. |
Voorrang geeft geen garantie op beschikbare capaciteit en ook geen voorrang bij de uitvoering van werkzaamheden.
Deze drie prioriteitscategorieën zijn een andere indeling dan de drie projectgroepen uit de collegebeantwoording. De gemeentelijke tweede groep gaat over de voorbereiding van woningbouwprojecten; prioriteitscategorie 2 gaat over veiligheid.
In onze vragen noemen we daarnaast de term ‘prioriteit 0’. Daarmee vragen we of de overgangsregeling in de praktijk voorafgaat aan de verdeling volgens het maatschappelijke prioriteringskader, zodat alleen resterende capaciteit beschikbaar komt voor die verdeling. Het is een vraag over de werking van de regeling, geen vastgestelde vierde prioriteitscategorie. Voor Deurne telt uiteindelijk hoeveel ruimte voor welke projecten overblijft.
Vanaf oktober: eerder aanvragen voor toekomstige bouwplannen
Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten via Eerder Aanvragen al vroeger in het bouwproces capaciteit aanvragen voor woningbouw en scholen, tot tien jaar vooruit. Maatschappelijke prioriteit vraagt een afzonderlijk verzoek. De start verloopt gefaseerd:
| Indiening vanaf | Start bouw tot en met |
|---|---|
| 1 oktober | 2028 |
| 6 oktober | 2029 |
| 8 oktober | 2030 |
| 12 oktober | 2031 |
| 14 oktober | 2032 |
| 16 oktober | 2033 |
| 20 oktober | 2034 |
| 22 oktober | 2035 |
De gemeente heeft onder meer de locatie, aantallen en typen aansluitingen, warmtevoorziening en planning per bouwfase nodig. Eerder aanvragen helpt bij de planning, maar garandeert geen tijdige netcapaciteit.
We vragen daarom hoeveel van de geplande woningen voor de komende tien jaar met een volledige aanvraag en prioriteitsverzoek klaarstaan voor de indieningsronde. Voorbereiding betekent hier dat duidelijk is welk project op welk moment kan worden ingediend en welke stukken nog ontbreken. De verschillende startdata geven geen reden om pas in oktober met die voorbereiding te beginnen.
Wat kan er voor de grote netuitbreiding al gebeuren?
Een planning die jaren vooruit ligt, maakt maatregelen voor de tussentijd des te belangrijker. In onze vragen noemen we ruimte voor congestieverzachtende batterijen, netuitbreidingen, snellere procedures en afspraken met grote bedrijven over onbenutte capaciteit. Wat kunnen zulke maatregelen betekenen?
Stroomgebruik verschuiven. Bij congestiemanagement maken netbeheerders afspraken met grote gebruikers om tijdens drukke momenten minder af te nemen of terug te leveren. Een bedrijf kan bijvoorbeeld een flexibel proces verplaatsen. Dat vraagt betrouwbare afspraken over wanneer en hoeveel vermogen beschikbaar komt.
Batterijen gericht inzetten. Een batterij kan een piek verminderen door op een geschikt moment te laden en later stroom te leveren. Maar laden tijdens een afnamepiek kan het probleem juist vergroten. De locatie en aansturing bepalen dus of opslag helpt. Enexis stelt daarom voorwaarden aan het congestieneutraal aansluiten van grote batterijen. Congestieneutraal betekent dat de batterij de congestie niet veroorzaakt of verergert; het betekent niet automatisch dat zij extra ruimte voor woningbouw vrijmaakt.
Bedrijven laten samenwerken. Bedrijven kunnen in een energiehub hun verbruik en opwek op elkaar afstemmen. Dat vraagt afspraken tussen deelnemers en met de netbeheerder. Onbenutte ruimte bij een bedrijf is geen vrij beschikbare hoeveelheid die de gemeente zelf aan een woonwijk kan toewijzen. De netbeheerder moet beoordelen welke ruimte technisch en contractueel benut kan worden.
Netuitbreidingen mogelijk maken. De gemeente kan helpen met locaties, ruimtelijke inpassing en procedures voor kabels en stations. Ook kan zij bedrijven en netbeheerders bijeenbrengen.
Voor Transparant Deurne telt bij iedere maatregel hetzelfde: waar wordt deze toegepast, wanneer kan deze werken en welke ontwikkeling in Deurne wordt erdoor geholpen?
Wat levert de regionale crisisaanpak Deurne op?
In mei verwees het college al naar een crisisaanpak voor de Brainportregio, met betrokkenheid van overheden, netbeheerders, bedrijven en ontwikkelaars. Het college benoemde daarbij ook het belang van regionale afstemming, zodat gemeenten elkaar niet onbedoeld beconcurreren om schaarse capaciteit.
Die samenwerking is voor ons vooral van waarde als ze zichtbare resultaten oplevert voor Deurne. Daarom vragen we welke concrete oplossingen binnen de gezamenlijke aanpak van Eindhoven, de Metropoolregio Eindhoven en de netbeheerders voor onze gemeente worden uitgewerkt.
Dat raakt zowel woningbouw als werkgelegenheid en voorzieningen. De regionale groei vraagt om ruimte op het net, maar ook de ontwikkeling van onze dorpen en ons buitengebied verdient een herkenbare plek in die aanpak.
Duidelijkheid per project, voortgang per maatregel
Met onze nieuwe vragen willen we het dossier concreet maken. Een kaart van de getroffen gebieden. Het eerder toegezegde projectenoverzicht. Aantallen woningen waarvoor capaciteit werkelijk is toegekend. Volledige aanvragen voor de komende bouwplannen. En maatregelen waarvan duidelijk is wat ze Deurne opleveren.
De gemeente kan de capaciteit van het stroomnet niet zelf vaststellen. Wel heeft zij invloed op de voorbereiding van plannen, de beschikbaarheid van locaties, de voortgang van procedures en de samenwerking met andere partijen. Daarop willen we zicht houden.
Voor iemand die op een woning wacht, een ondernemer die wil investeren of een dorp dat een voorziening nodig heeft, is een algemene verwijzing naar netcongestie onvoldoende. Zij hebben behoefte aan een eerlijk beeld van hun mogelijkheden en aan voortgang waar die mogelijk is.
Transparant Deurne blijft daarom doorvragen: welke plannen kunnen verder, waar zit de vertraging en wat gebeurt er om die te verkorten?
Dit artikel is gebaseerd op de collegebeantwoording van 19 mei, onze nieuwe politieke vragen en de openbare informatie van Enexis, geraadpleegd op 15 september 2026. Lees ook ons eerdere artikel over netcongestie in Deurne.