Zomerserie | Deurne op de kaart
Water is op de kaart vaak niet meer dan een dunne blauwe lijn. De mogelijke invloed van die lijn reikt echter veel verder. In de nieuwe plannen van het kabinet komen langs een aantal kwetsbare waterlopen zones in beeld waarin de landbouw extensiever moet worden.
Ook Deurne staat op die kaart. En het levert een bufferzone op, van 1.692 hectare.
In het vorige deel van onze zomerserie brachten we de Natura 2000-gebieden en de mogelijke kilometerzone rond de Peel in beeld. De gebiedsgerichte aanpak van het Rijk houdt daar niet op. Naast natuur en stikstof speelt ook de kwaliteit van het oppervlaktewater een steeds grotere rol.
Wat betekent een zone langs kwetsbare waterlopen voor Deurne?
250 meter aan beide kanten
Volgens onderzoek van Deltares voldoen landelijk 111 beken nog niet aan de normen voor stikstof en fosfor uit de Kaderrichtlijn Water. Bij 65 daarvan ligt volgens het Rijk een aanzienlijke opgave voor de landbouw.
Zeventien waterlichamen
Voor zeventien waterlichamen concludeert het onderzoek dat een zone van 250 meter aan weerszijden van de waterloop, in combinatie met extensief agrarisch landgebruik, kan bijdragen aan verbetering van de waterkwaliteit. Voor 48 andere beken is een gebiedsspecifieke uitwerking nodig.
Op de voorlopige lijst van het kabinet staan twee waterstelsels die door Deurne lopen:
- de Peelkanalen;
- de Bakelse Aa, Oude Aa en Kaweise Loop (inclusief De Vlier).
Onder het tweede officiële KRW-waterlichaam vallen ook trajecten die lokaal als De Vlier herkenbaar zijn. Tot de Peelkanalen behoren onder meer het Kanaal van Deurne, de Helenavaart en het Defensie- of Peelkanaal. De Astense Aa en enkele kleinere lopen zijn op onze kaart ter oriëntatie weergegeven, maar maken geen deel uit van deze berekende 250-meterzone.
1.692 hectare van Deurne
Wanneer rond deze geselecteerde waterlopen aan beide kanten een strook van 250 meter wordt getrokken, ontstaat binnen de gemeente Deurne een gebied van ongeveer 1.692 hectare.
Dat is 14,3 procent van het totale gemeentelijke grondgebied.
Download hier ook de PDF versie van de kaart: Kaart Deurne Watergebieden + Buffer (Veehouderijen)
*Toelichting: De weergegeven veehouderijlocaties zijn afkomstig uit de provinciale vergunningenregistratie en tonen vergunde of gemelde locaties, niet per definitie actieve bedrijven. Een deel van de locaties kan inmiddels zijn beëindigd, gesloopt of administratief nog in de registratie voorkomen. Ook kunnen onvolledigheden of verwerkingsachterstanden voorkomen. De kaart is uitsluitend bedoeld voor ruimtelijke analyse; aan de weergegeven locaties kunnen geen rechten worden ontleend.
De zone loopt in het westen langs de Oude Aa, De Vlier en de Kaweise Loop. Aan de oostkant vormt zich een lange strook langs de Peelkanalen, van de noordelijke gemeentegrens tot voorbij Helenaveen en Neerkant.
Vooral de Peelkanalen zorgen ervoor dat de zone zo’n groot deel van Deurne beslaat. Het gaat hier niet alleen om natuurlijke beken, maar ook om gegraven kanalen die een belangrijke functie hebben voor de aanvoer, afvoer en verdeling van water in de Peel.
714 hectare gewaspercelen
Een waterzone bestaat niet uitsluitend uit landbouwgrond. Binnen de stroken liggen ook natuur, bos, infrastructuur, bebouwing en het water zelf.
Volgens onze kaartvergelijking ligt ongeveer 714 hectare aan geregistreerde gewaspercelen binnen de berekende zone. Dat is 42,2 procent van de totale waterzone.
Download hier ook de PDF versie van de kaart: Kaart Deurne Watergebieden + Buffer (Gewasgebieden)
Het gaat om de gedeelten van de gewaspercelen die daadwerkelijk binnen 250 meter van de geselecteerde waterlopen liggen. Een perceel dat door de grens van de zone wordt doorsneden, is dus alleen voor het overlappende gedeelte meegeteld.
De kaart zegt daarmee niets over het aantal complete landbouwbedrijven dat wordt geraakt. Ook betekent zij niet dat deze 714 hectare automatisch landbouwgrond verliest of natuur wordt.
Wat kan er veranderen?
Het kabinet spreekt voor deze gebieden over agrarisch grondgebruik dat aansluit bij een extensievere bedrijfsvoering. De maatregelen kunnen betrekking krijgen op bemesting, gewasbeschermingsmiddelen en het gebruik van de grond.
De precieze regels zijn nog niet vastgesteld. Provincies, waterschappen en het Rijk moeten de gebieden en maatregelen verder uitwerken. In de landelijke wetgevingsagenda wordt voor de zonering rond kwetsbare natuur- en watergebieden in 2027 een internetconsultatie voorzien.
Deze kaart toont daarom de ruimtelijke uitwerking van het huidige beleidsvoornemen. Het is geen definitieve begrenzing en evenmin een kaart waarop al vaststaat wat ieder afzonderlijk bedrijf of perceel te wachten staat.
Die duidelijkheid is wel hard nodig. Een strook van 250 meter klinkt overzichtelijk. Op de kaart van Deurne blijkt dat één landelijke beleidsregel betrekking kan krijgen op bijna een zevende van de hele gemeente en op honderden hectares landbouwgrond.
Meer zones over hetzelfde gebied
De waterzones staan niet op zichzelf. Delen ervan vallen ook binnen het Natuurnetwerk Brabant, Natura 2000 of de voorgestelde kilometerzone rond de Peel.
In een volgend deel leggen we deze gebieden over elkaar. Daarbij tellen we iedere hectare maar één keer mee. Dan wordt zichtbaar welk deel van Deurne binnen één of meerdere natuur- en waterzones valt en hoeveel ruimte daarbuiten overblijft.
Aan het werk voor Deurne. Ons dorp.
Technische verantwoording en bronnen
De selectie van de waterlopen is gebaseerd op de voorlopige lijst van kwetsbare watergebieden uit de landelijke Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3 – Inzet in en rond kwetsbare natuur- en watergebieden. Voor Deurne zijn de Peelkanalen en het waterlichaam Bakelse Aa, Oude Aa en Kaweise Loop relevant. Andere waterlopen zijn op de kaarten uitsluitend ter oriëntatie weergegeven.
De ligging van de waterlopen is gebaseerd op de Basisregistratie Grootschalige Topografie van Kadaster/PDOK. Deze gegevens zijn gecombineerd met de gemeentegrens uit Bestuurlijke Gebieden 2026. Rond de geselecteerde waterlopen is aan weerszijden een zone van 250 meter berekend. Overlappende delen zijn samengevoegd en slechts eenmaal meegeteld. Binnen Deurne beslaat deze zone 1.692 hectare, oftewel 14,3% van de gemeente.
Voor de tweede kaart is gebruikgemaakt van de definitieve Basisregistratie Gewaspercelen 2025 van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, beschikbaar via PDOK. Alleen het gedeelte van een perceel dat daadwerkelijk binnen de zone ligt, is meegenomen. In totaal ligt 714 hectare aan geregistreerde gewaspercelen binnen de waterzone. Dat is 42,2% van de zone.
De veehouderijlocaties zijn afkomstig uit de provinciale registratie van veehouderijgegevens van de Provincie Noord-Brabant, tegenwoordig ontsloten via de Kernregistratie Dierverblijven. De punten vormen geen actueel overzicht van feitelijk actieve veehouderijen. Locaties kunnen inmiddels zijn gestopt, leegstaan, zijn gesloopt of nog administratief in de registratie voorkomen.
De kaartachtergrond en indeling van het grondgebruik zijn gebaseerd op LGN2025 van Wageningen Environmental Research. De 250-meterzones vormen een indicatieve ruimtelijke uitwerking van het landelijke beleidsvoornemen. De precieze begrenzing, maatregelen en juridische werking zijn nog niet vastgesteld.
Bronnen: Rijksoverheid, Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3, 2026; Basisregistratie Grootschalige Topografie en Bestuurlijke Gebieden 2026, Kadaster/PDOK; Basisregistratie Gewaspercelen 2025, RVO/PDOK; LGN2025, Wageningen Environmental Research; veehouderijgegevens Provincie Noord-Brabant/Kernregistratie Dierverblijven. Ruimtelijke analyse, oppervlakteberekeningen, thematische indeling en cartografie: EM Cartae, 2026.