De wethouder kwam met een dure ‘second opinion’ van Berenschot over De Wieger. Maar in plaats van echte alternatieven en een eerlijke afweging tussen eigendom bij Deurne of overdracht aan een landelijke stichting, krijgen we vooral een bevestiging van het oude plan. In dit stuk laten we zien waar het rapport tekortschiet, waarom de raad nog steeds geen echte keuze heeft, en hoe het ook anders kan, bijvoorbeeld met een lokale erfgoedstichting.
Het bestuur van Museum De Wieger dreigt met opstappen. Maar waar ligt het echte probleem?
Het bestuur van Museum De Wieger dreigt met opstappen
De gemeenteraad heeft de besluitvorming over een investering van 2,5 miljoen euro in De Wieger uitgesteld. De raad voelde zich voor het blok gezet en vond dat de wethouder onvoldoende duidelijk kon maken dat er geen alternatieven waren.
Het plan is opgesteld door het bestuur van De Wieger. Zij hebben hard gewerkt aan dit plan voor de toekomst. Vanuit hun uitgangspunten hebben zij uitstekend werk geleverd. Geen onvertogen woord daarover.
Alleen: de wethouder heeft ook een andere pet op. Hij zit er om voor heel Deurne tot het beste plan te komen. Maar hij heeft overduidelijk zijn huiswerk niet gedaan. Hij dacht klaar te zijn door het plan simpelweg door te sturen naar de raad. Een second-opinion die hij zelf betaalde om het plan te bevestigen wat hij zelf niet kon uitleggen.
Waar wringt de schoen?
Tien jaar geleden heeft Stichting De Wieger het pand in eigendom gekregen van de gemeente voor 1 euro. De gemeente wilde niet meebetalen aan de renovatie en dacht op deze manier een slimmigheidje te hebben bedacht om te kunnen bezuinigen. Dat plan is gefaald. Nu komt de rekening van 2,5 miljoen alsnog bij de gemeente terecht.
Bij het maken van het nieuwe plan was het uitgangspunt voor het bestuur van De Wieger logisch: de gemeente wil het pand niet. Dat verkondigde de wethouder zelf ook. Dus ging het bestuur op zoek naar een alternatief.
Logisch vanuit het museum. Maar is het ook logisch voor de gemeente?
De gemeente gaat nu eerst 2,5 miljoen investeren in een pand, om het vervolgens na die opwaardering in eigendom weg te laten geven aan een derde partij voor 1 euro. En daarna gaan we als gemeente huur betalen om de functie in Deurne te laten bestaan.
De wethouder vindt het allemaal prima. Hij zegt dat de koper, stichting Monumentenbezit (SMB), meer toegang heeft tot fondsen voor onderhoud en renovatie. Merkwaardig is dan wel dat deze stichting aan de voorkant geen stuiver bijdraagt.
Als tweede argument komt hij met een vermeende raadsopdracht uit 2012: de gemeente zou “geen vastgoed meer willen”. Kortom: hij heeft zich niet eens meer beziggehouden met de vraag of de gemeente niet opnieuw eigenaar zou moeten worden.
Transparant Deurne vond dit erg vreemd. We hebben dan ook de simpele vraag gesteld: “laat dat besluit dan nog eens zien.”
Het antwoord op onze technische vraag (TV-2540) was tenenkrommend:
“Er is geen expliciete opdracht of raadsbesluit van de gemeenteraad van Deurne waarin staat dat niet naar gemeentelijk eigendom gekeken mag worden.”
Wethouder Riny van Rinsum (PGP Deurne)
Met andere woorden: “dat raadsbesluit bestaat gewoon niet.”
Transparant Deurne vindt het prima om te investeren in rijksmonument De Wieger, maar we vinden het wel logisch om dan ook op lange termijn de zeggenschap, en dus het eigendom over het pand te behouden.
Technische vragen, geen echte antwoorden
We hebben dus vragen gesteld. Zie ook: TV Vervreemding De Wieger [Transparant Deurne]
Zoals het inmiddels bijna traditie is in Deurne, krijgen we daar geen echte, inhoudelijke beantwoording op terug. We vragen om cijfers, scenario’s en risico’s. En wat krijgen we? Mooie woorden, maar geen concrete keuzes.
Een voorbeeld. Onze vraag 1 was letterlijk:
“Op welke wijze is de bij De Wieger ingeroepen onderhoudsdeskundigheid (via SMB) geborgd voor alle overige rijksmonumenten in Deurne onder (in)direct gemeentelijk beheer?”
Simpel gezegd:
Als je nu voor De Wieger zegt “we hebben SMB nodig”, hoe regel je dat dan voor de andere rijksmonumenten waar de gemeente (direct of indirect) voor aan de lat staat?
Het antwoord van het college:
“SMB is een professionele organisatie, met een technisch team en een netwerk van adviseurs.”
Met andere woorden:
Wij vragen hoe we de deskundigheid voor ons hele erfgoed borgen, we krijgen terug: “SMB is professioneel”.
Andere vragen die je kunt stellen?
- Gaan al onze monumenten straks naar SMB?
- Komt er een contract voor de rest?
- Onder welke voorwaarden?
- Wie betaalt dat?
- Wil men onze molens (kostbaar onderhoud) wel?
Dit is precies het probleem: de gemeenteraad moet beslissen over miljoenen publiek geld en de toekomst van een rijksmonument, maar krijgt geen eerlijke keuze op tafel.
En dat steekt extra omdat er wel een partij is die serieus heeft gewerkt de afgelopen jaren: Stichting De Wieger zelf. Die hebben hun rol in Deurne goed neergezet, laten stijgende bezoekersaantallen zien, weten waarom dit huis cultureel belangrijk is en hebben plannen gemaakt voor functie, inhoud en verduurzaming.
Bij het college zien we geen toekomstplaatje voor Deurne, maar een versimpeld plan om het pand, na een grote investering, vanuit de gemeente nog verder (recht van eerste koop) af te stoten.
Maar één scenario, verkocht als “het kan niet anders”
Door deze keuzes ligt nu in feite maar één scenario op tafel en dit wordt verkocht als: “het kan niet anders, we moeten dit zo doen, het past bij het beleid”. “En anders stapt het bestuur ook nog op.”
1. We steken miljoenen in renovatie, verduurzaming en modernisering van De Wieger.
2. Daarna geven we het monument voor € 1 weg aan een landelijke stichting.
3. Vervolgens gaan we als gemeente huur betalen om de functie in Deurne te laten bestaan.
Maar klopt dat wel?
We hebben gevraagd of er dan echt een raadsbesluit is dat zegt dat de gemeente geen eigenaar meer mag zijn van dit soort panden. Het college erkent nu zelf dat dat besluit er niet is.
Sterker nog: in de eigen Nota Grondbeleid staat dat de gemeente wel zelf actief eigenaar mag zijn als een ontwikkeling niet door de markt wordt opgepakt maar wel noodzakelijk is om beleidsdoelen te realiseren, of actief eigendom financieel gunstiger is en met minder risico gepaard gaat.
Dus:
- er is geen verbod van de raad om eigenaar te blijven;
- de gemeente mag zelf eigenaar blijven van De Wieger als we dat maatschappelijk en financieel verstandiger vinden;
- en het is de gemeenteraad die daarover beslist, niet de wethouder en niet SMB.
Maar wordt die optie nu serieus voorgelegd? Nee.
Berenschot als dure omweg
Met name DeurneNU en de VVD hikten vooral tegen het bedrag van 2,5 miljoen aan en wilden hiervoor graag meerdere scenario’s. In de raadsvergadering van 5 november kreeg de wethouder daarom de opdracht om aan de slag te gaan: met meerdere scenario’s komen en een duidelijk verhaal over het eigendom.
Wat deed hij?
Voor de tweede keer dit jaar werd het dure bureau Berenschot ingehuurd.
We kregen een rapport Berenschot: een rapport dat inhoudelijk ernstig tekortschiet, met een duidelijk wie-betaalt-bepaalt-gehalte. Geen echte alternatieve scenario’s. Geen helder uitgewerkte variant waarin de gemeente eigenaar blijft. Geen plan B als de beoogde 1,3 miljoen cofinanciering niet volledig wordt binnengehaald.
Het rapport eindigt zelfs met de conclusie dat er “geen aanleiding is om het raadsvoorstel te heroverwegen”. Alsof een extern bureau alvast namens de raad bepaalt dat er eigenlijk niets te kiezen valt.
En dan staat er ook nog zwart op wit dat:
“De gemeente in het geheel niet op toegerust is om monumenten structureel te onderhouden”.
Rapport Berenschot
Dat baart ons grote zorgen. Dan gaat het niet alleen over De Wieger, maar ook over de kasteelruïne, de molens, het gemeentehuis en het oude postkantoor.
En wat dan wel? (Erfgoed DAS en een eerlijke keuze)
Dat de motivatie bij het bestuur van De Wieger wegebt, kunnen we begrijpen. We vinden dan ook niet dat bij een tegenstem de opdracht teruggelegd moet worden bij datzelfde bestuur. Dan is het aan de wethouder om die taak op zich te nemen en het bestuur te ontlasten.
Maar een ding moet helder zijn: het is niet zo dat je “voor deze constructie moet stemmen, anders ben je tegen behoud van De Wieger”. Dat klopt gewoon niet.
De eigen stukken van het college laten zien dat de gemeente wel eigenaar kan blijven als de raad dat verstandiger vindt. Dat is de politieke keuze die nu niet eerlijk op tafel ligt.
Transparant Deurne wil eerst een eerlijke vergelijking tussen:
- gemeente blijft eigenaar,
- of overdracht aan een landelijke stichting,
In onze eerdere analyse over De Wieger hebben we bovendien al geschetst hoe het ook kan: met een lokale erfgoedstichting (DAS) waarin Deurnes erfgoed – De Wieger, de kasteelruïne, de molens, het oude postkantoor – onder één Deurnese paraplu wordt beheerd. Zo houd je de zeggenschap en het eigendom zo veel mogelijk dicht bij de inwoners, terwijl je toch professionele kennis en subsidiekanalen bundelt.
Zie ook: De Wieger gratis weggeven? Een Analyse
Tot slot
Onze conclusie is heel simpel en heel redelijk:
- wij zijn voor behoud en versterking van De Wieger als rijksmonument en cultureel hart;
- maar wij willen dat de raad een echte keuze krijgt tussen eigendom bij Deurne of overdracht aan een landelijke stichting;
- en we willen dat die keuze wordt gemaakt op basis van echte scenario’s, transparante cijfers en heldere lange-termijn-afspraken.