Veiligheid in de Dimstand

DeurneNU komt met een motie over sociale veiligheid in de openbare ruimte. Op zichzelf is dat een begrijpelijk onderwerp. Iedereen wil zich veilig voelen op straat. Maar als je naar het beleid van de afgelopen jaren kijkt, ontstaat een ander beeld.

Eerst saneren, dan dimmen , en nu praten we over veiligheid

In dit artikel zetten we drie dingen op een rij:

Wat er is besloten over het saneren van openbare verlichting.
Hoe de overstap naar led-verlichting is verkocht.
Hoe daarna ook nog is gekozen voor dimmen, juist in de avond en nacht.

Daaruit ontstaat een ongemakkelijke conclusie: een deel van het onveilige gevoel op straat is geen toeval, maar een direct gevolg van eerdere keuzes.

Saneren: een net woord voor lantaarnpalen weghalen

In 2015 heeft de gemeente Deurne een beleidsplan voor openbare verlichting vastgesteld. Een belangrijk begrip daarin is saneren.

Saneren klinkt technisch en neutraal, maar betekent in gewone taal: lantaarnpalen weghalen.

Minder lichtpunten in het buitengebied
Minder verlichting langs bepaalde wegen en paden
Minder lantaarnpalen in dorpen en wijken

In verschillende dorpen en buurten is daar destijds veel over te doen geweest. Inwoners maakten zich zorgen over:

Donkerdere straten en hoeken
Onveilige of onprettige fietsroutes
Minder sociale controle en overzicht

Die zorgen gingen niet over details, maar over de basisvraag: hoeveel licht vinden we in Deurne nog normaal in de openbare ruimte. Toch is de lijn doorgezet: saneren waar dat volgens de gemeente kon, met als argumenten vooral energiebesparing, kosten en duurzaamheid.

Led-verlichting: minder energie, dezelfde lichtopbrengst?

Tegelijk liep er een ander spoor: de overstap van oudere lampen naar led-verlichting.

De boodschap daarbij was geruststellend: led verbruikt minder energie en de lichtopbrengst zou gelijkwaardig zijn.

De suggestie was: u merkt er als inwoner nauwelijks iets van, behalve dat het duurzamer is en de kosten omlaag gaan.

Dat klinkt netjes en logisch. Zeker als je alleen naar techniek en energie kijkt. Maar ook hier ontbrak iets in het verhaal: wat gebeurt er daarna met de instellingen van die nieuwe lampen?

En dan komt het: dimmen in de avond en nacht

Naast het saneren van complete lichtmasten en de overstap naar led is er namelijk nog iets gebeurd: er is een dimbeleid ingevoerd.

In een reactie in 2019 gaf wethouder Verhees aan dat de openbare verlichting niet de hele avond en nacht op volle sterkte brandt. Hij noemde daarbij:

rond 20.00 uur: ongeveer 80%
van 22.00 tot 6.00 uur: ongeveer 50%

Met andere woorden:

Eerst zijn op veel plekken lantaarnpalen weggesaneerd.
De overgebleven lampen zijn vervangen door led.
Die nieuwe lampen worden in de avond en nacht ook nog standaard teruggedimd.

Juist dat zijn de uren waarin:

mensen van hun werk thuiskomen;
jongeren uitgaan en weer naar huis gaan;
mensen later op de avond nog sporten of de hond uitlaten.

Als inwoners nu aangeven dat routes donkerder zijn geworden, dat ze zich onveilig voelen of bepaalde stukken liever vermijden, komt dat dus niet alleen door “gevoel”. Het is een logisch gevolg van:

minder lichtpunten; en
lampen die in de late uren op lager vermogen branden.

Onderliggende motieven: kosten en energie voorop

Als je deze keuzes naast elkaar zet, zie je een duidelijke lijn in de motieven van de gemeente:

energiebesparing
lagere onderhouds- en exploitatiekosten
verduurzaming van de openbare ruimte

Op zichzelf zijn dat begrijpelijke doelen. Niemand is tegen zuiniger omgaan met energie. Maar ergens is er een schuif gemaakt:

De rekensom van energie en geld is leidend geweest, terwijl de gevolgen voor sociale veiligheid en beleving op straat onderbelicht zijn gebleven.

En daar wringt het nu. Want sociale veiligheid wordt nu gepresenteerd als een nieuw, losstaand thema, terwijl het in werkelijkheid nauw samenhangt met het eerder gevoerde beleid rond saneren en dimmen.

De politieke tegenstelling

Daarmee komen we bij de actualiteit.

De politiek heeft in 2015 bewust gekozen voor saneren en voor minder verlichting waar dat volgens het beleid kon.
De coalitie, waar DeurneNU al jaren deel van uitmaakt, heeft dat beleid uitgevoerd en voortgezet.
Led-verlichting is ingevoerd met de geruststellende boodschap dat de lichtopbrengst gelijk zou blijven.
In de praktijk zijn lampen in de late avond en nacht juist lager ingesteld.

Nu komt DeurneNU met een motie over sociale veiligheid in de openbare ruimte.

Op papier is daar niets mis mee. Maar feitelijk gaat het over een probleem dat voor een deel mede door eigen coalitiebeleid is ontstaan: minder lichtpunten, dimmen op belangrijke uren, en weinig openheid over wat dat concreet betekent voor het licht op straat.

Waarom Transparant Deurne dit nu naar voren brengt

Transparant Deurne vindt het belangrijk om niet alleen naar de laatste motie te kijken, maar ook naar de route ernaartoe.

Wij brengen dit nu naar voren omdat:

veel inwoners zich afvragen waarom het zo donker is geworden;
de term “saneren” jarenlang heeft verhuld dat er gewoon lantaarnpalen zijn weggehaald;
de combinatie van saneren en dimmen nauwelijks in samenhang is besproken;
sociale veiligheid nu op de agenda komt, terwijl de basiskeuzes daarover al veel eerder zijn gemaakt.

Wie nu eerlijk over sociale veiligheid wil praten, moet ook eerlijk zijn over waar verlichting is gesaneerd, hoe en wanneer er wordt gedimd, en welke afweging werkelijk is gemaakt tussen energie, kosten en veiligheid.

Tot slot we dimmen niet alleen licht, maar ook veiligheid

De kern van het verhaal is eenvoudig samen te vatten:

Deurne heeft op veel plekken verlichting gesaneerd: lantaarnpalen zijn weggehaald.
De overgebleven lampen zijn vervangen door led, met de belofte van dezelfde lichtopbrengst.
In de praktijk worden die lampen in de avond en nacht standaard teruggedimd.

Dat is precies waarom wij dit nu naar voren brengen: als je serieus over sociale veiligheid wilt praten, moet je ook eerlijk zijn over het saneren en dimmen van het licht in Deurne. Het lijkt er sterk op dat bezuinigingen lange tijd zwaarder hebben gewogen dan het gevoel van veiligheid op straat.

Toen het verlichtingsplan werd vastgesteld heeft Transparant Deurne dit onderwerp al aan de orde gesteld met gedeeltelijk succes. Dankzij ons zijn er destijds bijvoorbeeld in de Koolhof alsnog een aantal lantaarnpalen bijgekomen. Zie ook: https://deurne.bestuurlijkeinformatie.nl/…/2ccb30a8…